Menubalk
Tussen mens en wet in de Wzd
Nee, tenzij
Wat gebeurt er wanneer de bedoeling van de Wet zorg en dwang de dagelijkse praktijk ontmoet?
Tussen mens en wet in de Wzd gaat over vrijheid, rechtsbescherming, autonomie en menselijke waardigheid — en over wat ervoor nodig is om rechten niet alleen op papier te laten bestaan, maar ook in het dagelijks leven.
Het boek blijft niet bij de analyse. Het verkent ook hoe ondersteuning anders kan worden georganiseerd: meer in samenhang, over domeingrenzen heen en met onafhankelijke cliëntenvertrouwensondersteuning die voor mensen herkenbaar, bereikbaar en daadwerkelijk bruikbaar is.
Bestellen en praktische informatie
Tussen mens en wet in de Wzd – Nee, tenzij is nu verkrijgbaar in de voorverkoop.
Releasedatum: 9 september 2026
ISBN: 978-90-9043038-6
Prijs: €59,95
Inclusief 9% btw, exclusief verzendkosten
Organisatiebestellingen
Wil je meerdere exemplaren bestellen voor een zorgorganisatie, opleiding, cliëntenraad, bibliotheek, team of bijeenkomst? Neem dan contact op voor informatie over aantallen, levering en een passende offerte.
[Informatie aanvragen over grotere aantallen]
Vermeld bij de bestelling of aanvraag bij voorkeur:
- het gewenste aantal exemplaren;
- de naam van de organisatie;
- het factuur- en afleveradres;
- de gewenste leverdatum;
- en eventuele vragen over een lezing, gastles, training of bijeenkomst rond het boek.
Na ontvangst van de bestelling ontvangt de koper een bevestiging met de belangrijkste bestel- en leveringsgegevens.
Meer dan een boek
Tussen mens en wet in de Wzd vormt ook de basis voor voorlichting over de Wet zorg en dwang in de praktijk, scholing en inhoudelijke dialoog.
Ik ben beschikbaar voor lezingen, gastlessen, workshops, teamreflecties en begeleide discussies bij zorgorganisaties, onderwijsinstellingen, opleidingen, cliëntenraden, brancheorganisaties en overheden.
Iedere bijeenkomst wordt afgestemd op de deelnemers, hun praktijk en de vragen die binnen de organisatie of het werkveld spelen.
Waarover gaat het boek?
Tussen mens en wet in de Wzd – Nee, tenzij onderzoekt wat er gebeurt wanneer de bedoeling van de Wet zorg en dwang de dagelijkse praktijk ontmoet.
De wet belooft minder dwang, meer rechtsbescherming en zorg die zoveel mogelijk aansluit bij de wensen en het leven van de cliënt. In de praktijk moeten cliënten, vertegenwoordigers en professionals echter voortdurend zoeken naar een evenwicht tussen vrijheid en veiligheid, bescherming en zeggenschap, regels en menselijke waardigheid.
Vanuit mensenrechten en aan de hand van begrijpelijke casussen, praktijkvoorbeelden en sprekende illustraties behandelt het boek onder meer verzet, wilsbekwaamheid, huisregels, vrijheidsbeperkingen, klachten en onafhankelijke toetsing. Ook dialoog, mediation, domeinoverstijgende ondersteuning en de verschillende mensen die naast de cliënt kunnen staan, krijgen aandacht.
Het boek blijft niet bij het beschrijven van knelpunten. Het onderzoekt ook hoe zorg en ondersteuning anders kunnen worden georganiseerd: minder vanuit beheersing en meer vanuit mogelijkheden, samenwerking en daadwerkelijke zeggenschap.
De centrale vraag is steeds:
Hoe zorgen we ervoor dat de cliënt herkenbaar aanwezig blijft in de beslissingen die diens leven raken?
Tussen mens en wet in de Wzd – Nee, tenzij is geschreven voor iedereen die te maken heeft met zorg waarin vrijheid, bescherming en zeggenschap voortdurend tegen elkaar moeten worden afgewogen.
Het boek richt zich onder meer op:
- cliënten, vertegenwoordigers, familieleden en naasten;
- zorgverleners, begeleiders, behandelaren en andere professionals;
- cliëntenvertrouwenspersonen Wzd en andere vertrouwenspersonen;
- onafhankelijke cliëntondersteuners, mediators, advocaten en klachtenfunctionarissen;
- zorgaanbieders, bestuurders, beleidsmakers en toezichthouders;
- cliëntenraden, belangenorganisaties en brancheorganisaties;
- studenten en opleiders binnen zorg, welzijn, recht en bestuur.
Juridische voorkennis is niet nodig. De wettelijke kaders worden begrijpelijk uitgelegd en verbonden met herkenbare situaties uit het dagelijks leven.
Het boek biedt geen eenvoudig antwoord dat in iedere situatie hetzelfde is. Het helpt lezers wel om scherper te kijken, betere vragen te stellen en bewuster af te wegen wat voor deze cliënt juridisch houdbaar, professioneel zorgvuldig en menselijk passend is.
Het boek volgt de beweging van de bedoeling van de Wet zorg en dwang naar de dagelijkse praktijk en de toekomst van zorg en ondersteuning.
Aan bod komen onder meer:
- de achtergrond, bedoeling en uitgangspunten van de Wzd;
- het uitgangspunt ‘nee, tenzij’ en de zoektocht naar vrijwillige zorg;
- verzet en de betekenis van verbale en non-verbale signalen;
- wilsbekwaamheid en vertegenwoordiging bij concrete beslissingen;
- het zorgplan, het Wzd-stappenplan en de rol van de Wzd-functionaris;
- vrijheid, veiligheid, ernstig nadeel, proportionaliteit en subsidiariteit;
- huisregels, dagelijkse routines en minder zichtbare vormen van vrijheidsbeperking;
- eigen regie binnen gesloten, ambulante en forensische situaties;
- klachten, rechtsbescherming, de KCOZ en de gang naar de rechter;
- dialoog, mediation en herstel wanneer het gesprek vastloopt;
- de verschillende rollen van naasten, professionals, vertrouwenspersonen, cliëntondersteuners, advocaten en andere betrokkenen;
- onafhankelijke ondersteuning en de bereikbaarheid daarvan voor cliënten;
- domeinoverstijgende samenwerking wanneer zorgvragen niet binnen één wettelijk kader passen;
- investeren in vakmanschap, continuïteit en professionele verantwoordelijkheid;
- en een tweelaags toekomstvoorstel voor onafhankelijke ondersteuning.
De juridische en organisatorische onderwerpen worden verbonden met begrijpelijke casussen, praktijkvoorbeelden, reflectievragen en illustraties. Daardoor laat het boek niet alleen zien wat de regels bepalen, maar vooral wat deze regels in het dagelijks leven van een cliënt kunnen betekenen.
Als een cliënt afhankelijk is van zorg, kan bescherming ongemerkt veranderen in overnemen. Een huisregel, vaste routine of praktische oplossing kan de vrijheid steeds verder beperken, ook wanneer niemand bewust dwang wil toepassen.
Dit boek beschrijft daarom een beweging van beheersen naar mogelijk maken. Dat betekent niet dat risico’s, veiligheid of professionele verantwoordelijkheid worden genegeerd. Het betekent dat steeds opnieuw wordt onderzocht welke ruimte de cliënt kan behouden en welke ondersteuning nodig is om die ruimte daadwerkelijk te gebruiken.
Die beweging vraagt onder meer:
- van spreken over de cliënt naar beslissen met de cliënt;
- van automatisch reageren op verzet naar eerst onderzoeken wat het verzet betekent;
- van bescherming die overneemt naar bescherming die zeggenschap ondersteunt;
- van algemene regels naar een individuele en controleerbare afweging;
- van formele beschikbaarheid van rechten naar rechten die begrijpelijk, bereikbaar en bruikbaar zijn;
- en van afzonderlijke functies naar samenwerking zonder taken en bevoegdheden met elkaar te verwarren.
Niet iedere beperking kan worden voorkomen. Wanneer een beperking werkelijk noodzakelijk is, moet duidelijk zijn welk doel zij dient, op welke grondslag zij berust, welke alternatieven zijn onderzocht en wanneer zij opnieuw wordt beoordeeld.
Mogelijk maken betekent daarom niet alles toestaan. Het betekent dat niet meer van het leven van de cliënt wordt overgenomen dan werkelijk noodzakelijk is.
Uitleg over Tussen mens en wet in de Wzd
Inhoud over Tussen mens en wet in de Wzd
Deel 2 over de inhoud van Tussen mens en wet in de Wzd
Eerste laag: brede onafhankelijke ondersteuning
De eerste laag is herkenbaar en laagdrempelig toegankelijk voor cliënten en vertegenwoordigers. Een brede onafhankelijke vertrouwenspersoon kan luisteren, vragen verhelderen, helpen bij gesprekken en samen met de cliënt onderzoeken welke ondersteuning of vervolgstap passend is.
Deze persoon hoeft niet ieder probleem zelf op te lossen, maar kan waar nodig helpen bij het inschakelen van bijvoorbeeld:
- onafhankelijke cliëntondersteuning;
- gespecialiseerde hulpverlening;
- mediation;
- juridische bijstand;
- klachtenondersteuning;
- of een wettelijk geregelde vertrouwenspersoon.
Tweede laag: wettelijke en gespecialiseerde ondersteuning
De tweede laag bestaat uit ondersteuning waarvoor bijzondere wettelijke taken, deskundigheid of bevoegdheden nodig zijn. Binnen het huidige recht heeft de cliëntenvertrouwenspersoon Wzd een eigen, wettelijk geregelde en onafhankelijke positie bij aangelegenheden die samenhangen met onvrijwillige zorg, opname en verblijf.
Zolang de wet niet is gewijzigd, moeten deze positie, bevoegdheden en rechten op rechtstreekse en vrije toegang volledig worden gerespecteerd.
Voor de toekomst verkent het boek of bepaalde wettelijke ondersteuningstaken ook door andere gekwalificeerde en aantoonbaar onafhankelijke professionals kunnen worden uitgevoerd. Dat kan alleen wanneer dezelfde rechtsbeschermende waarborgen gelden, waaronder onafhankelijkheid, deskundigheid, vertrouwelijkheid, toegang, kwaliteit, continuïteit en toezicht.
Het voorstel gaat daarom niet uitsluitend over het behouden of afschaffen van een functienaam. De centrale vraag is:
Hoe organiseren we onafhankelijke ondersteuning zo dat iedere cliënt tijdig de juiste persoon bereikt en daarbij daadwerkelijk dezelfde rechtsbescherming behoudt?
Casussen, praktijkvoorbeelden en illustraties
De Wet zorg en dwang krijgt pas werkelijk betekenis wanneer duidelijk wordt wat de regels in het dagelijks leven van een cliënt betekenen. Daarom bevat het boek verschillende begrijpelijke casussen en praktijkvoorbeelden.
De lezer ontmoet onder meer situaties waarin:
- regels verdwijnen, maar de vrijheid van de cliënt niet vanzelf terugkeert;
- de ruimte van een cliënt door dagelijkse routines langzaam kleiner wordt;
- een beslissing feitelijk al is genomen voordat de cliënt wordt gehoord;
- vrijwilligheid onder druk komt te staan door afhankelijkheid of mogelijke gevolgen van een weigering;
- niemand meer werkelijk naar het verbale of non-verbale verzet van een cliënt luistert;
- en een algemene huisregel de individuele vrijheid van een cliënt raakt.
De casussen laten zien dat juridische vragen zelden losstaan van communicatie, vertrouwen, personele omstandigheden, organisatiecultuur en de manier waarop mensen naar gedrag kijken. Zij nodigen de lezer uit om niet alleen te vragen wat formeel is toegestaan, maar ook wat zorgvuldig, evenredig en voor deze cliënt passend is.
Sprekende illustraties ondersteunen deze verhalen en maken abstracte thema’s zichtbaar. De terugkerende rode lijn verbeeldt de route tussen regels, systemen, mensen en keuzes. Soms loopt deze lijn recht, soms raakt zij verstrikt en soms ontstaat ruimte voor een andere richting.
De illustraties zijn daarom niet alleen decoratief. Zij helpen om stil te staan bij wat woorden en procedures soms moeilijk zichtbaar maken:
Waar blijft de mens wanneer de regels, rollen en verantwoordelijkheden zich om diens leven heen organiseren?